Maarten van Rossum over Lenin en Stalin ( bewind van de Gelukkigen ? ).

Vladimir Lenin en Josef Stalin waren de eerste twee leiders van de Sovjet-Unie. Door de verschillen in achtergrond, opleiding en ideologische opvattingen, hebben zij hun eigen stempel gedrukt op de politieke, industriële, economische en sociologische ontwikkeling van Rusland en haar inwoners. Beiden hebben de industrialisatie van het overwegend agrarische Rusland versneld. Maar daarnaast kwamen miljoenen mensen om het leven tijdens de jaren van de Grote Zuivering onder Lenin en later onder het terreurbewind van Stalin.

Maarten van Rossem laat zien hoe de politieke biografieën van twee van Ruslands beruchtste leiders met elkaar en de Russische geschiedenis verbonden zijn.

Het doel van de Russische Revolutie was het bouwen van een waarlijk rechtvaardige, moderne samenleving. Een paradijs voor boeren en arbeiders. Dit ideaalbeeld, ook in China bleef populair in linkse kringen, totdat in 1956 Hongarije bezet werd. Deze ideologie, dit geloof greep terug naar de Franse Revolutie, een nieuwe samenleving ( met een gewelddadige aanloop ). In die zin zou Trotski Napoleon zijn geworden.

Lenin was gek van het Marxisme: het proletariaat aan de macht. Anarchisme en geweld was noodzakelijk. Het was ook een soort heilsverwachting na 2000 jaar Christendom. Uiteindelijk mislukte de Sovjet Unie en werd China een zeer dynamische economie onder dictatoriaal bewind. Maar daar ging veel ellende aan vooraf. Cuba en Noord Korea zijn de 2 echte restanten van het Communisme.

Lenin wordt in 1870 in Oeljanovsk geboren. Hij sterft in 1922 ( 52 ). Hij wil een modern en verlicht Rusland met een nieuwe Russische middenklasse, ingericht als in West Europa. Hij heeft liever met Joden te maken, dan de Russische zultkoppen.
Hij is zeer temperamentvol, intelligent. Hij studeert rechten. En hij heeft heftige woedeaanvallen. Marxisme is in die tijd mode tegen de Tsaar. 

Dictatuur en geweld zijn prima gereedschappen. Mededogen daar doet hij niet aan en hongersnood kan gebeuren. Hij is een fanaticus.  Hij fietst, schaakt, houdt van Wagner, is een perfektionist, controlefreak en heel burgerlijk. Hij maakt pamfletten voor de Bolsjewieken.
In 1895 worden hij en zijn broer gearresteerd. In 1897 wordt zijn broer opgehangen. Lenin wordt verbannen naar het Italiaanse Siberië. In 1902 richt hij een "voorhoedepartij" op, wordt beroepsrevolutionair en roept een congres bijeen.

 De mensjewieken waren een onderdeel van de Russische revolutionaire beweging die in 1903 ontstond na een geschil tussen Vladimir Lenin en Julius Martov, die beiden lid waren van de Russische Sociaaldemocratische Arbeiderspartij. Hun stroming werd het mensjewisme genoemd. 

De Bolsjewiki zijn dan een meerderheid. De Mensjewiki de minderheid.
De Eerst Wereldoorlog veroorzaakt een stroomversnelling. In 1917 is het leger een chaos, er heerst hongersnood. De Sovjets organiseren zich in Raden en vormen een voorlopige regering. Lenin zit dan in Zürich en laat zich door de Duitsers ( opmerkelijk ) naar St. Petersburg brengen met de trein. Uit Duits belang. Alle macht gaat nu naar de Sovjets. 

Kerenski is aan de macht. Militaire chaos en stakingen. Kerenski voelt zich bedreigd door generaal Kornilov en roept de hulp in van de Sovjets en Bolsjewiki. Hij legitimeert hen. De Revolutie komt op gang onder leiding van Trotski.

Het is meer een Staatsgreep als een Revolutie. Dictatuur. De Sjeka ( geheime dienst ) wordt opgericht. 150.000 doden vallen er. In 1918 worden bedrijven genationaliseerd. Lenin stuurt het parlement naar huis. Een nieuwe elite met een moorddadig systeem vormt zich. Lenin heeft altijd gelijk !
De graanproduktie die heel groot was stort in. De boeren hielden het voor eigen gebruik ( mens, dier ), maar nu wordt het met geweld afgepakt. Wat weer geweld oproept.
Een Duits offensief ( inname Oekraïne ) op St. Petersburg doet Lenin vluchten naar het door hem vervloekte Moskou. Middeleeuwse stad. het aantal doden tussen 1913 en 1953 is ongeveer 43 miljoen. De Witten tegen de Roden ( gesteund door de boeren kiezen uit 2 kwaden ). In 1920 trekt het Rode Leger Polen binnen. Lenin wil zijn revolutie naar het Westen, naar Parijs brengen.

 De Witten, die tegen het bolsjewisme waren, bestonden onder meer uit mensjewieken, vroegere grootgrondbezitters, de vroegere legertop, de Russische adel, maar ook uit buitenlandse troepen.

1917-1921 De economie was totaal geruïneerd. Lenin stelt de NEP in om te overleven. De middenstand wordt weer toegestaan ( marktwerking ). Situatie consolideren. In deze periode verbetert het onderwijs, bestrijdt men het analfabetisme, verbetert men de gezondheidszorg.
1921 De matrozen in Kronstad komen in opstand. Weg met de NEP, leve de revolutie. Er heerst hongersnood. Broodrantsoenen. Het Rode Leger van Trotski slaat de opstand neer door over het ijs te trekken.

De opstand van Kronstadt wordt gezien als een markerend moment in de Sovjetgeschiedenis: voor het eerst keerde het bewind zich tegen een in feite toch proletarische opstand. De opstand werkte door in Lenins besluit tot ‘verbod van factievorming’ en was zo een belangrijke aanleiding voor de vestiging van de absolute dictatuur.

Het neerslaan van de opstand had een verpletterende werking op socialisten over de hele wereld. Ze zagen het als een bewijs dat de bolsjewieken tirannen waren geworden. Alexander Berkman schreef op 18 maart niet zonder ironie in zijn dagboek: “De overwinnaars vieren de verjaardag van de Parijse Commune van 1871. Lenin wordt ziek, burn out en een hersenbloeding ( 53, net als zijn vader ). Hij vraagt vergif aan Stalin voor euthanasie. Hij benoemt Stalin als opvolger, maar heeft daar al snel spijt van. Trotski was niet populair.
Achteraf vond hij Stalin een boerenpummel ( was ook de enige uit het echte prolertariaat van Georgié ).

De NEP.

Het NEP betekend nieuwe economische economie. Maar door dit systeem werden de armen steeds armer en de rijken steeds rijker, het leek teveel op kapitalisme. Stalin wou een communistisch systeem. Hij had het plan om in een korte tijd de SovjetUnie van een agrarische staat in een industriële staat veranderen.

1924. 

Stalin beeindigt de NEP. En laat Trotski voor het leger. Hij is geboren in 1897, regio Tiflis, vrome moeder en dronken schoenmaker. Een te korte arm. Agressief gedrag. Hij kan asociaal en heel charmant zijn. Gek op zingen, samen met Molotov, pianist en balalaika. Ze zingen orthodoxe liederen. Hij studeert aan een seminarie, zeer conservatief religieus.

De reactie op dit alles werd een tegenpool: fascisme en nationaal socialisme. Opmerkelijk dat Mussolini begon als socialist.  

 

Stalin spreekt over de bevrijding van het proletariaat, terwijl alles steeds slechter wordt. Hij verkoopt graan voor staal, waardoor hongersnood ontstaat. Hij toont zich een mix van Iwan de Verschrikkelijke en Peter de Grote ( industri ). Hij is de nieuwe Tsaar. Zijn 1ste vrouw sterft, zijn 2de pleegt zelfmoord ( kon niet tegen het moorden ). Hij werd gehaat en bewonderd, maar iedereen was bang voor hem.

 

 Zijn vertrouweling Kirov wordt vermoord. 

Sergej Mironovitsj Kirov was een Sovjet-Russisch politicus. Hij was van 1926 tot 1934 partijleider van Leningrad en gold als een vertrouweling van Stalin. Er is sprake van escalerende terreur ( 1936 ) en er worden steeds zuiveringen uitgevoerd.

 

Stalin is paranoïde, achterdochtig, martelt zelfs vrienden en familie. Showprocessen en bekentenissen. DE waan is grotyer dan de werkelijkheid. Per dag vallen er 1000 doden.

1938. Richt Beria de NKVD op.

 

NKVD

Overheidsorganisatie.

Geheime Dienst.

 

 Rusland groeit uit tot een armetierige gevangenis. Stalin vindt het wel geslaagd. In feite betalen de boeren de prijs voor de industrie ( moeten er ook gaan werken. % jaren plannen. Collectivering platteland, kolchozen, sofchozen. De grote boeren, de Poelakken verzetten zich het meest. Er vallen 6 miljoen doden in de Oekraine. Een nieuwe vorm van lijfeigenschap ontstaat, je kunt nergens naar toe, In de Goelags ontstond slavernij.

 

 

 Stalin wordt lid van de Volkenbond. Hij voelt zich bedreigd door de sociaal-democraten ( niet de fascisten ). Hij stuurt troepen naar Spanje tegen Franco, maar gebruikt die om Trotskisten t vervolgen. 1935. De fransen en de Engelsen houden afstand. 

Molotov en Von Ribbentrop sluiten een verdrag over de verdeling van Polen. In 1939 begint hij een oorlog tegen Finland dat zich geweldig verzet en veel Russen doodt. Stalin wilde Leningrad beveiligen. Rode Leger krijgt harde klappen. Dat is slecht voor de reputatie,

 

In mei 1940 loopt Duitsland Frankrijk onder de voet en Stalin schrikt zich rot. Hitler heeft er zin in en terwijl Stalin denkt dat Hitler hem met rust laat start deze Operatie Barbarossa. Molotov spreekt het volk toe ( niet Stalin, die gaat naar zijn Datsja. De Raad is radeloos en vraagt hem terug. De Duitsters rukken razendsnel op ( 9 weken ), maar lopen vast bij Moskou. De winter valt in. Rusland verliest inmiddels 50% van haar economie.

 

Fabrieken worden afgebroken en achter de Oeral weer opgebouwd. De Duitsers lopen vast in modder en sneeuw. Slechte infrastruktuur en ander spoorlijntype. Andere rails. Militaire overweging van de Tsaar.

Stalin wil Maarschalk genoemd worden.

 

 

Maarschalk Zjoekov neemt de leiding en drijft de Duitsers in 1941 terug naar het Westen. Hij durft Stalin tegen te spreken, wat niet vergeten wordt.

In januari 1945 staat het Rode Leger in Berlijn. 

 

 Stalin valt tijdens een triomftocht in Moskou van zijn witte paard en Laat het Zjoekov doen, terwijl hij op het Mausoleum van Lenin staat. De oorlog kostte 25 tot 30 miljoen Russen het leven. Het land is ontvolkt en een ruïne.

 

 Stalin schrikt van de atoombommen op Japan en wil ook zo iets. Claus Fuchs was zijn spion in de USA. 

 

Emil Julius Klaus Fuchs was een Duits theoretisch natuurkundige, kernfysicus en spion voor de Sovjet-Unie. Hij was de zoon van de toonaangevende Duitse Quaker theoloog en socialist professor Emil Fuchs. Fuchs groeide op in Duitsland en sloot zich in 1930 aan bij de Sozialdemokratische Partei Deutschlands.

 

Rusland is nu de 2de macht in de wereld. Als buffer gebruikt het het veroverde Oost Europa. Beria gebruikt miljareden om ook een atoombom te krijgen. Koude Oorlog.

 

Er zijn 3 conferenties:

 

1943 Teheran

Jalta 1945 Pacific.

Potsdam 1945. Verdeling Duitsland. 

 

 Stalin ( angst voor aanslag ) wil niet ver van huis. Hij werkt tot 3 uur in de nacht en iedereen moet beschikbaar blijven. Roosevelt en Churchill doen dat niet. Hij moet zich nu aanpassen. Stalin wil consolideren wat hij heeft en ervaart de Amerikanen niet als oorlogszuchtig. OOst Europa ziet Rusland niet zitten. Terwijl Stalin Iran wil ( olie ) en Libië en een haven in de Dardanellen ( Turkije ). De USA wil ook een vinger in de Iraanse pap.

 

De Amerikanen vertrouwen de Russen niet en stellen harde grenzen. EEn confrontatie dreigt. Stalin gruwt van het Marshallplan en de Trumandoctrine.

 

 

Kernpunten van de Trumandoctrine:

• Aanleiding: Het Verenigd Koninkrijk kon niet langer steun bieden aan Griekenland (dat in een burgeroorlog verwikkeld was) en Turkije (dat onder druk stond van de Sovjet-Unie), waardoor de VS in dit gat sprongen.
• Doel:
  Het bieden van

  

  miljoen dollar aan hulp en militaire adviseurs om landen te helpen hun "vrije instellingen" te beschermen tegen totalitaire (communistische) regimes.
Containmentpolitiek: Deze doctrine markeerde het einde van het Amerikaanse isolationisme en het begin van de containmentpolitiek: het actief indammen van communistische invloed wereldwijd.
Internationale impact: Het werd beschouwd als de start van de Koude Oorlog en vormde de basis voor latere interventies en bondgenootschappen (zoals de NAVO). 

President Truman verklaarde dat de Verenigde Staten "vrije volkeren moeten steunen die zich verzetten tegen pogingen tot onderwerping door gewapende minderheden of door druk van buitenaf", aldus de Wikipedia-pagina over de Trumandoctrine. De doctrine vormde de formele rechtvaardiging voor de Amerikaanse betrokkenheid in talloze conflicten in de daaropvolgende decennia.

 

 

Harry S. Truman was van 1945 tot 1953 de 33e president van de Verenigde Staten. Daarvoor diende hij enkele maanden als de 34e vicepresident van de VS onder Franklin D. Roosevelt. Toen deze stierf als zittend president, nam Truman het ambt over. Hij was lid van de Democratische Partij.

 

Intussen is China communistisch geworden ( 900 miljoen ). De Russen en Amerikanen vechten in de lucht boven Korea.

 

In 1953 sterft Stalin 9 hersenbloeding, niemand durfde naar binnen ). Eerdere dokters had hij opgesloten. Hij was al sinds 1945 erg afgetakeld. Malenkov neemt in 1950 het stokje over. Er komen nieuwe zuiveringen. Het Politburo is een zieke boel vol zuiplappen. Chroetysjev werd gepest. Wel wordt hij algemeen voorzitter van de parij. Beria gaat verder met de geheime dienst en Malenkov premier.

 

Tito laat weten dat als ze een moordenaar voor hyem sturen hij er een terug stuurt die de boel goed afwerkt. Ze laten hem verder met rust. Geleidelijk aan komen er hervormingen, worden goelags afgebouwd en wil met vreedzaam zijn naar het Westen. Stalin wordt uit het Mausoleum gehaald en onder een muur begraven. Men ziet hem als een monster en wil terug naar Lenin, het begin.

Gorbasjov komt op. Hij is een gelovige communist ( heilsysteem ). Hij gelooft in de doctrine en ziet wel dat die mislukt is.

 

 

 

 

 

Review:

 

Heel informatief en authentiek gepresenteerd. Las het na Het Land van de Gelukkigen van Nelleke Noordervliet dat vertelt over een heilstaat die dat niet is. Niet voor iedereen. Het streven naar het paradijs op aarde strandt in geweld en chaos. Soms levert de strijd ook vooruitgang op. Maar tegen welke prijs ? Maarten bedankt !.