Anselm Kiefer in Voorlinden.

 Anselm Kiefer.......Bilderstreit.

Wat een diversiteit, wat een tomeloze energie en moed. Van monumentale werken als verwerking van het Duitse verleden tot recente werken die reflecteren op kosmos en spiritualiteit. Mythe, historie, poëzie en filosofie ineen geweven.  Lood, goud, graan en tal van andere materialen....een bijna onwerelds geheel.

Vandaag was het opnieuw een natte dag en daardoor ook een mooi moment om Museum Voorlinden in Wassenaar te gaan bezoeken. En eenmaal op de parkeerplaats aangekomen: ik was niet de enige met deze gedachte. Wel bleef iedereen in de auto wachten tot de zoveelste wolkbreuk gepasseerd was. Immers het museum ligt op enige loopafstand.

Ik was gelukkig vroeg ( 11.00 uur ) en zelfs toen stond er al een lange rij bij de kassa's. Dankzij mijn online reservering kon ik soepel doorlopen en nog snel een gaderobekastje veroveren ( rond 12.00 uur waren die goud waard ). Ik was er klaar voor.........

De eerste binnenkomst bij Kiefer was indrukwekkend: stapelingen van zware loden platen, een enorm schilderij van een gebouw in verval. Letterlijk en figuurlijk zware beelden.

 Iets verder belandde ik in een korenveld. In de zaal.....

Ja met graan en het oogsten van graan heeft Kiefer wel het een en ander. Soms op het macabere af.

Ook indrukwekkend zijn de doeken door hun materiaalgebruik. Groot, grof, een echt materiewerk. De korenschoven zijn op het doek belandt. De gouden kleur van het graan geeft het geheel glans. Met deze werkwijze ( meer de metselaar dan de schilder ) voel ik me sterk verbonden.

Die verbinding ervaar ik ook bij het onderstaande werk. Ooit maakte ik een soortgelijk verwerkingsschilderij bij het overlijden van een dierbare.

Ervaringen beeldend vorm te geven zie ik ook terug in zijn "dagboeken". En dat zijn er heel veel. De bladen bestaan uit platen triplex die beschilderd zijn. Ze staan in vele vitrines en geven een indrukwekkende uitstraling van Kiefers creativiteit.

Anselm heeft ook iets met fietsen. Hij verzamelde talloze oude fietsen ( uit de Tweede Wereldoorlog ? ) en doet daar van alles mee. Plaatst ze in een schilderij, brengt extra accessoires aan ( vleugels ) of test de belastbaarheid.

Verderop wandelen we een winters landschap binnen, dat bij mij onmiddellijk associaties oproept met de recent bekeken HBO-serie Game of Thrones. Dit is de wereld van het Noorden. Achter de Muur bij de Wildlingen.

Het is een collage van schilderijen en objecten die zijn samengevoegd tot deze kille en unheimische wereld.

Kiefer gebruikt dikwijls vuur in zijn werk. Om dingen te vernietigen ( waardoor een nieuw beeld ontstaat ) of om materiaal te kunnen plooien.

Dikwijls op een wat overdonderd formaat. Zo ook zijn houtsneden.

Na al dit indrukwekkende en ook veelal sombere werk was het leuk om nog even naar een paar highlights van Voorlinden te gaan, zoals het zwembad van Leandro Ehrlich. Altijd een bron van plezier en verwondering.

En het van grote platen corten staal gemaakte "doolhof"van Richard Senna.

Of het wachten bij de kleine liftdeurtjes, wat altijd blijft fascineren al gaat er nooit iemand of iets in of uit. Dat op zich zou wel leuk zijn natuurlijk. Of kijken of er echt iemand in de klok zit die de tijd bijhoudt.

Ach, er viel nog zo veel te zien. Maar intussen was het zo ongelofelijk druk aan het worden dat er meer mensen dan kunsten in beeld kwamen. Wel liep ik nog even langs de fraaie museumwinkel waar de commercie voluit beleefd kon worden m.b.t. hebbedingetjes. Veel van de aanwezige kinderen hadden dat ook ontdekt en daar moest aan voldaan worden.

 

 

 

Met enige moeite, te midden van de mensenmassa, lukte het mij kastje 77 te bereiken  Snel mijn spullen eruit en naar buiten. Niet direct zoals iedereen naar de parkeerplaats, maar rechtsaf het bruggetje over, de duinen in. In het restaurant hier stond overigens ook iedereen in de rij.

Wassenaar, Rotterdam, 4 januari 2024.

 

Oud en Nieuw in Stilte.

 In september hoorde ik dat de zangworkshop in Savita ( Oud en Nieuw ) ruim volgeboekt was. Ik had echter geen zin om bij de jaarwisseling weer het jaarlijkse " oorlogsritueel " te moeten meemaken. Herrie, vernielingen, gewonden en de anarchie. Dus werd het zoeken naar een plek waar dit alles niet beoefend werd. Het werd één overnachting in Hof Zevenbergen, Ranst, regio Antwerpen. Een kasteel / voormalig klooster met 2 gastenverblijven.

Niet te ver weg en ik kon onderweg nog even benzine shoppen in Minderhout ( 1,57 per liter ). Op de dag van vertrek ( gisteren) was het nogal regenachtig zodat ik mijn "aanloop" naar Ranst wat diende te beperken ( geen Carrefour of bakkertje Anne ).

Parkeren was geen probleem en na wat zoeken en in het Vlaams om hulp vragen kreeg ik een kamer en een sleutel. Een grote, schone kamer met modern sanitair en verwarming. Het was reeds donker, zodat ik mijn kamer van buitenaf kon fotograferen.

De mensen die het programma presenteerden vertelden ons na de "sobere" avondmaaltijd wat wij zoal konden gaan doen in 2023. Mandala's kleuren, een labyrint binnen of buiten lopen, een klankschaalconcert, poëzie en muziek consumeren, sacred dancen en meditatie.

Na het overvloedige eten en de autorit was ik wel aan een wandeling toe ( stevige schoenen, regenkleding en zaklantaarn behoorden tot de basisbehoeften ). De wandeling zelf was niet lang en niet kort. Het leidde naar en door een labyrint van kleine kinderkeikopkens met de bedoeling in het hart te geraken. Niet door over de kopkens heen te stappen, maar door het pad te volgen,  naar het ( verlichte ) hart en terug naar ons begin. Het werd een boeiende reis, waarbij een zekere mate van oplettendheid en evenwicht belangrijk waren. Dat leverde ook een 3tal artistieke foto's op.

Daarna was het tijd voor de klankschalen. Een brede collectie van minimini tot fors. Ogen dicht ( en snaveltjes toe - ja er was ons gevraagd niet meer met en tegen elkaar te praten na het avondeten - om de stilte te bevestigen ). De klankschaal-beroerder nam de tijd en deed het zo te zien heel intuïtief. We hoefden alleen maar te luisteren en in te nemen.

Hij vormde met zijn schalen een wezenlijk en steeds terugkerend ijkpunt in de rituelen. In het midden van de zaal was met lichtjes , kaars en een blauwe doek een afspiegeling van het universum gemaakt.

Een richtpunt tijdens de jaarovergang met als thema: Vertrouwen. Dit werd met toepasselijke teksten onderstreept . Wonderlijk hoe wij daar met een 40-tal mensen zaten, terwijl buiten deze kapel het vuurwerkrumoer losbarstte. Ik begreep dat ook België een niet te handhaven vuurwerkverbod heeft, maar het dient gezegd: De Belgen beginnen later ( 23.00 uur ) en gaan om 00.30 uur naar bed.

Dat is in Nederland helemaal anders. Daar begint het eind oktober en duurt tot half januari ( met een beetje geluk ). Het vuurwerk komt overigens aardig overeen met de kleuren van het klankschaaltapijt.

Tijd om te gaan slapen. Dat viel mij wat tegen, maar was ook niet onverwacht: door de vele stiltemeditaties was eventuele vermoeidheid weggeëbt, de cv maakte een opmerkelijk vibrerend geluid, de storm beukte op de ramen en een verwarde Belg gooide er nog een bom tegenaan. Dan maar even wandelen. De temperatuur was zacht. Op de oprijlaan zag ik dat het hek dicht was. Dat gaf een wat opgesloten gevoel, dat alleen door Maria kon worden weggenomen.

Ja er was een heuse grot van Massabielle nagebouwd. Een lichtpunt in het eindejaarsduister. Terug op mijn kamer lukte het mij om toch in slaap te vallen. Tot het ochtendgloren ( in dit geval mijn buurvrouw ) mij met motorieke handelingen wakker maakte. Tijd voor douche en ontbijt.

Maar eerst een vooraf: in de kapel werden de vele aspecten van vertrouwen als rozenblaadjes rond het firmament gelegd. Ieder mocht na afloop een blaadje meenemen. Door wat prille vergeetachtigheid waren ik en mijn buurvrouw bij het ontbijt ons blaadje vergeten. Wij wisselden alsnog uit hetgeen mij een dikke kus opleverde ( de eerste van 2024 ). Zo kwam alles goed. Bij het ontbijt kon weer gepraat worden en daar werd van harte gebruik van gemaakt. Daarna was het tijd om afscheid te nemen en te vertrekken.

Maar eerst nog even een rondje bij daglicht.

 

In zekere zin had ik in deze 2 dagen ook een labyrint gelopen. Met mensen en activiteiten die mij soms wel en soms niet aanspraken. Ik zag dat vrijwel alles gericht was op inkering. En op een enkele mantra en sacred dance na, niets op expressie ( het tekenen van een eigen mandala i.p.v. het inkleuren ). Voor mij voelde het daardoor als eenzijdig. Samen zingen van mantra's / gospels verbindt op een geheel eigen manier. De zorgzaamheid en het verlangen alles heel goed te laten verlopen vond ik een pluspunt ( dan wordt het ook ineens leuk om je bloemblaadje te vergeten ).

Het was rustig op de weg en periodiek heel nat tot heel erg nat en dat terwijl ik nog een boswandeling in Meer wilde maken. En toen gebeurde het ineens: de zon. Voor het eerst gespot in 2024. Een plaatje.

Ranst en Meer. 2024.

Wat je zoekt zoekt jou.

Rumi.

Ik kwam recent de novelle van Kader Abdollah over het leven van de Perzische dichter Rumi tegen. Goed geschreven en goed leesbaar. Een dik boek ook. Nu ik er aan begonnen ben kom ik steeds stukjes tegen die de moeite van het onthouden waard zijn. Ik breng ze in mijn blog, zodat ze gemakkelijk terug te vinden zijn ( wat bij notities elders dikwijls niet het geval is ).

Rumi was een dichter, filosoof en mysticus van Perzische komaf. Zijn gedichten zijn in vele talen vertaald en wereldwijd verspreidt . Hij is in 1207 in Balch ( nu Afghanistan ) geboren en in 1273 overleden in Konya ( nu Turkije ). Hij stamde uit een oude stam van vertellers, dichters, filosofen en mystici. Zijn vader was mystiek leider. In de achtergrond was er de afstamming van de eerste kalief van het Islamitische Rijk ( vader ) en de koningen van het Perzische Kharazmiden-dynastie ( moeder )..

Een mooi begin van zijn leven dus. Minder mooi was de vlucht die hij en zijn familie moesten ondernemen vanwege de allesvernietigende veroveringen van Dzjengis Kahn en zijn Mongolen.

 Het maakte dat hij in aanraking kwam met tal van culturen. Ook de Griekse. Hij kon zich heel goed vinden in de Grot van Plato. In deze allegorie laat Plato zien dat de meeste mensen in een illusie leven. Zij zijn niet in de werkelijkheid, maar kijken naar een afspiegeling daarvan. Hij ervoer dat ook zelf en verlangde naar de weg om volledig te kunnen leven in het licht.

Rumi schrijft hierover:

Een vogel vloog hoog in de lucht.

en zijn schaduw viel op de grond

een dommerd begon achter de schaduwvogel aan te rennen om hem te vangen.

hij rende tot hij niet meer kon en besloot met pijlen op de schaduw te schieten.

de pijlen raakten op.

onwetend dat hij naar een reflectie schoot waarvan de bron

hoog in de lucht vloog.

Op zekere dag werd hij in de bazaar van Konya aangesproken door een man die zijn leven zou veranderen: Shamse Tabrizi. In zekere zin een rebel, hij keerde zich af van de traditionele interpretaties van de islam ( de koran ). Hij vond dat gekakel en geneuzel en wilde meer. Hij zei letterlijk op zoek naar God te zijn en wilde hem zien, zodat hij de betekenis van het leven kon begrijpen ( grot van Plato ? ). Dat kon alleen via een innerlijke reis. Anders gezegd op zoek naar God in jezelf en dat was ronduit revolutionair en werd ook niet gewaardeerd.

Rumi verdween lange tijd met Shamse uit het dagelijks leven. Terug in het openbare leven ging hij in de bazaar op het ritme van de koperslagers dansen ( om zijn as ), om zo zijn gevoelde bevrijding te vieren. De Soefi Rumi  ( zijn vader was al een navolger van de Perzische soefi-mysticus Ghazali ) werd geboren en vond steeds meer navolging. De negatieve reacties bleven niet uit en werden vooral op Shamse gericht, die vluchtte tot groot verdriet van Rumi, die daarover veel mooie weemoedige liefdesgedichten maakte ( dat weer wel ! ). 

Hij verzamelde musici om zich heen, die de ( derwisj- ) dans begeleidden. Tijdens het rond de as draaien is het middelpunt van de danser ( God ) in stilte, terwijl het leven eromheen draait. Door dit langdurig te doen, terwijl men de naam van God aanroept, kwam men in extase / trance, hetgeen een geluksgevoel bracht.

WAT JE ZOEKT ZOEKT JOU. 

Na de terugkeer van Shamse bij Rumi richtten zij een abdij op: De Molana-Rumi-Adbij. Daarmee ontstond een historische breuk met de traditionele islam. Hun visie:

Om God te zoeken hoef je niet naar een bepaalde plek te gaan. God zit in jou, op de plek waar zich jouw ware ik bevindt. Via de dans kun je die plek bereiken en ervaren ( samaritueel ). Er werden nieuwe muziekinstrumenten ontwikkeld zoals de Daf ( "de roep van de liefde").

Er kwamen extra snaren op de snaarinstrumenten, de drums kregen een zachter vlies en voor de sitar zocht men beter klank-hout.

 

Ook vernieuwend was dat er vrouwen tot de abdij werden toegelaten ( hetgeen de traditionele imams echt grijze haren bezorgde ). Shams moest weer vluchten, maar werd desondanks vermoord en in een waterput gedumpt. 

Maar voor Rumi leefde hij elders voort, gezien zijn gedicht:

Mijn leven, mijn ziel, mijn dag, mijn nacht !

Kom, kom nog een keer langs !

Vertellen , wensen, roepen, eisen

Is genoeg geweest.

Kom dan !

En als de deur dicht is, klim over de muur.

Kom !  

Kader Abdolah brengt na de levensloop van Rumi negentig gedichten en vijftig verhalen van zijn hand. Kader heeft hard gewerkt en het is een boeiend boek geworden.

Rumi zelf heeft heel veel werk nagelaten, zoals "Gedichten " waarin al zijn mystiek getinte poëzie samenkomt. Deze gedichten overbruggen ruim 700 jaar en zijn tijdloos.Hij is de grondlegger van de Soefi-orde van de Mevlevi ("orde van de dansende derwisjen "). Zij brengen en tonen groot respect voor de waarde van elk mens, elke cultuur en religie.

 Rumi ligt begraven in een mausoleum in Konya, Turkije. Het is een bedevaartsoord  ( vgl. Mekka ) geworden en wordt zeer druk bezocht/

Rotterdam, 30 december 2023.

Op naar 2024.