Symposium: Zien voorbij je ogen: Architectuur als huis voor het onbenoembare.

Afgelopen zaterdag meldde ik mij bij het conferentiecentrum Renova in Bilthoven voor een symposium met als titel: 

Zien voorbij je ogen.
Over de aard van de werkelijkheid.

Aan de hand van een viertal voordrachten door Herman van Praag ( psychiater, Pieter van der Ree ( architekt ), Pieter Haasnoot ( innovator, TNO ) en Jos Oehlen (kwantumfysicus ) zouden we gaan kijken naar de aard van de / onze werkelijkheid.

Onderliggende vraag: Is er een hogere, geestelijke vorm van werkelijkheid die ons kan inspireren waardoor b.v. natuurkundige ontdekkingen gedaan worden, kunstwerken ontstaan of prachtige muziek en literatuur wordt gecreëerd ?

Als eerste kwam de architekt aan het woord. Hij vertelde dat de waarneming van de werkelijkheid in de loop van de tijd verandert. Zo dacht men b.v. in Egypte dat de zon wordt geboren in de ochtend, volwassen wordt gedurende de dag en sterft bij de zonsondergang. En dat elke dag.

De zon werd ook gezien als een wezen.

Een andere ordening van de werkelijkheid vinden we o.a. ook terug bij Plato ( logos ).
Om deze ordening zo helder mogelijk te maken is het van belang een ontwikkelingsweg te gaan van "donker" naar "licht" ( zie eerder bij Plato op dit blog ). 
Deze ordening dient zo harmonisch mogelijk / zo dicht mogelijk bij het "ideaal" te komen.

 Als het Joodse volk uit Egypte vertrekt ( grot van Plato ? ) op weg naar het Beloofde land ontvangt Mozes vanuit een "goddelijke" inspiratie de 10 geboden. Dit staat aan de basis van de ordening van een tot dan toe ongekend maatschappijsysteem ( die ook in het heden nog aktueel is ). Het gelijkheidsprincipe is revolutionair.

Daar de stenen tafelen een hogere inspiratie, die in materie is omgezet, vormen, wil men daar graag iets omheen bouwen. En zo ontstaat een mobiele tempel ( een Ark van sittimhout ) met duidelijke maten en een duidelijke indeling.
Deze maten zou Mozes tegelijkertijd met de stenen tafelen van God ontvangen hebben.
God is hier dan de architekt.
Dit staat ook model voor de latere tempel van Salomon.
( en b.v. het Escorial van de Spaanse koning Philips II ).

 Hoe verder in de tempel, hoe "heiliger" het wordt. 
Achter het gordijn of de deuren: het "Heilige der Heiligen" met de Ark.

Na de kerstening van Europa zien we hoe Karel de Grote in Aken een kapel laat bouwen, waarin alles gebaseerd is op 12voud ( weer een ordening ).
Hier het middelste deel van de Dom van Aken.

In die tijd worden in kerken kroonluchters opgehangen met een tweeledig doel: verlichting van de ruimte en ook als symbool voor de Heilige stad Jeruzalem Poorten en muren.

Beroemd zijn die o.a. van Hildesheim , Aken en Bonn.

Anders gezegd: het Hemelse Jeruzalem daalt neer over de gelovigen.

Een ander mooi voorbeeld van vormgeving ten dienste van het spirituele is de Madeleinekathedraal in Vezelay ( waar ik jaren geleden nog heb mogen zingen
- Youtube Hotze2009 Zang in Vezelay ).
Op 24 juni komt men bij het binnengaan van de kerk in een schitterende lichtbaan:

Hierbij past de uitspraak van Christus:

"Ik ben de Deur en ik ben het Licht." 

Omdat men telkens probeert "het nog mooier te doen" verwijst onze architekt naar Chartres met het fantastische glas-in-lood, dat verwijst naar een schitterende en veelkleurige wereld "daarboven".

Tijdens de Renaiossance verandert het wereldbeeld. Perspectief gaat een belangrijke rol spelen en de bouw wordt meer aards en zintuiglijker.
Zoals hier bij de St.Jan van Lateranen in Rome.

Aan het begin van de 20ste eeuw ontstaat een nieuwe stroming: de theosofie en antroposofie.
Rudolf Steiner is een van de grondleggers van o.a. een nieuwe vorm van architektuur, die sterk natuur gerelateerd is ( organisch ). Dit leidt o.a. tot het Goetheanum in Dornach bij Bazel.

Een nieuwe "tempel" met "kleine wachters"en "grote wachters".

Met een grote ruimte met achter het gordijn het podium waar op verschillende manieren "het goddelijke", "het spirituele" vorm wordt gegeven via b.v. mysteriespelen, muziek en dans.

Kleur speelt ook in de antroposofische vormgeving een belangrijke ( en helende ) rol.
Deze organische vormgeving vinden we ook in Barcelona in de Sagrada Familia.

En in de kerk van Le Corbusier in Ronchamps.

En dat is de architektuurtijd ( die ook nu weer te kort is ) voorbij.

Wordt vervolgd.

Nieuwe start tennisseizoen bij TVO.

De belofte van het KNMI dat het een aantal dagen mooi droog en zonnig weer zou zijn stemde mij hoopvol. 
Eindelijk in 2016 weer eens tennissen op het warm oranje veld van TVO.

Laat het nu vannacht voor het eerst weer eens gevroren hebben en ja, dan ziet het park er zo uit.

Alleen wat stuitermogelijkheden bij het achterhek, maar verder.........

Dan maar even naar binnen. 
Nu had ik iets vernomen van een verbouwing en het moet gezegd: dat was zichtbaar. Er kon eindelijk gedanst worden in ons clubhuis.

Wat mij verder onmiddellijk opviel was dat de toiletpotten verwijderd waren. En vervangen door kruiwagens. Een slim idee.

Het douchen kon in de andere hoek, waar een gieter met lauw water stond.

Nu nog een behangetje op de muren.....................het zag er in ieder geval stevig aangepakt uit.

Al die hinderlijke beklemmende wandjes waren eindelijk afgevoerd in een container.

Buiten gekomen werd ik mij pas bewust van de nieuwe toiletten, die zo waren opgesteld, dat je bij drukte kon afhangen. Er was er een voor de heren en een voor de dames.

En zeer geémancipeerd. Voor beiden is hetzelfde aantal vierkante meters beschikbaar en beiden beschikken over dezelfde mogelijkheden.

Daarnaast is er een mogelijkheid tot douchen per lichaamsdeel.
 Mooi, zolang je maar niet van het water drinkt.

Ach, zo komen we samen de winter vast wel door.

Tenslotte is het uitzicht vanuit de toiletten gewoon weergaloos mooi.

Henk van der Veen, TVO, 17-01-2016

Opening zangseizoen Wereldkoor Roots.

Het is vrijdagavond 15 januari 2016 en we gaan weer beginnen met het nieuwe koorseizoen.

Eerst is het nog wat stil in de zaal.

Terwijl in de bar van Djoj inmiddels veelvuldig en wangvullend het nieuwe jaar wordt toegewenst.

Dat alles bij een kopje thee.

En zo'n vers uit de oven zelf gebakken cake,waarvan de geur alleen al iedereen doet watertanden.

In het plastic, zo legt Thea mij later uit, zitten samengeperste dadels met noten zonder toevoeging. Ik mag er zelfs een stukje van afknabbelen.

Een aanrader. 

En dan is het zo ver. 

Onze dirigent, met wie het heel goed gaat, doet ons een aantal verstrekkende poweryoga- oefeningen voor, die wij min of meer proberen te imiteren.

Dat maakt ons heel los zodat we ons heerlijk kunnen uitdansen op Angolese muziek van Waldemar Bastos. Iedereen wordt er vrolijk van. 

Iets dat onze dirigent graag vastlegt.

Na een Franse canon over vuur en blauwe lucht en nog een ander lied komen we bij een studiemoment: "Aller Auge warten auf dich, Herre". En dat doen we...........onze ogen richten op Herbert. Gelukkig gaan we niet verder dan "dein milde Hand", want het Zuid Afrikaans volkslied wacht op ons.

Na een korte wat langere pauze is het tijd voor de groepsfoto. Omdat we er allemaal op willen is Peter bereid deze taak op zich te nemen.

Iedereen is natuurlijk blij dat hij of zij op de foto mag en er wordt zelfs gezongen.

Het resultaat is er dan ook naar.

Dan zingen we nog een Aza Lazem, een Rhythm of Life en nog veel meer, waarna we afsluiten met een Irish Blessing, die passanten in de gang stil doet staan om met gesloten ogen te luisteren.

The Voice of Roots.

Als dat niet mooi is.

In de meditatietuin van Artihove.

Het is zondagmiddag en ik wil naar buiten. Frisse lucht en op de fiets: helaas een flinke tegenwind. Ik besluit het beschuttende  Lage Bergsche Bos op te zoeken. En dat gaat heel goed tot ik in een eilandenlandschap beland met smalle, spekgladde bruggetjes met als extra uitdaging speelse loslopende honden met takken.

Maar van de wind had ik geen last.

Bevrijd uit deze uitdagende omgeving kon ik even lekker los fietsen en zo belandde ik in Bergschenhoek bij Artihove. Een paar keer per jaar even rondkijken werkt voor mij inspirerend en het is er warm.

Maar eerst was er de gerenoveerde beeldentuin, die nu meditatietuin heet. En daar heeft men met de inrichting rekening mee gehouden. Geheel in de traditie van Artihove vertelt een bordje waar het hier om gaat.

Er staat een flinke hoeveelheid beelden. Ik herken de vormgeving van een aantal. Jaren geleden zagen ze er bij mij soortgelijk uit.

Ook was een deel van de tuin ingericht naar de volgorde van de 7 chakra's. Bij de 7de kon je plaatsnemen voor een wenshut. eerst in stilte kijken welke verlangens je zoal hebt en die vervolgens opschrijven en ophangen. Een opstelling van het Verlangen zouden Franz Ruppert en Rik Lansens zeggen.

Nu had ik geen pen en papier bij me en zo bleef er niets anders over dan mijn grote verlangen in de lucht te laten hangen (in letterlijke zin: ik zou graag droog thuiskomen ). 

Later werd duidelijk dat het inderdaad gewerkt had: de bui viel nadat ik binnen was.

 Het idee van de wenshut vind ik overigens niet nieuw. Het lijkt op een Oosterse vervangeng van wat wij al eeuwen hier in Europa doen: bidden om een verlangen vervuld te krijgen en daar een kaarsje bij opsteken.

En over kapel gesproken: op het terrein stond een "Mongolen-tent", die aan de binnenkant was ingericht als een soort van trouwkapel.

Verrassend.

En na deze reis door spirituele sferen, stak ik ( hoe symbolisch ) de brug over naar de Galerie zelf. De materieële wereld.

Ik vind Artihove altijd weer een toonbeeld van enerzijds dikwijls fraaie kunst ( beelden, keramiek, glaskunst, bronzen ), anderzijds ongegeneerde commercie ( met name op het gebied van relatiegeschenken ), waarbij een bordje je vertelt wat je ziet en koopt.

Het is niet anders.

Persoonlijk vond ik dit een lichtpunt te midden van het inmiddels wel erg gedaterrde Delfts Blauw.

En ook elders kon ik vrede vinden bij een beeld als dit:

nu leek dit ook wel erg veel op een foto van vroeger waarbij een moment van gezinsgeluk werd vereeuwigd.

Het was al met al weer een leuk bezoek en nadat ik een Belg met veel geld geadviseerd had om dat andere beeld te kopen - waar meer verstilling in zat - i.p.v. het rommelige in zijn hand..........hij kocht het rommelige voor 850 euro......................ging ik weer op de fiets.

Om te kijken of het gras bij de buren ( de golfbaan ) nog altijd groener was. En dat klopte. Het lag er green bij. Een golfer wees mij erop dat hij niet altijd een hole in one kon slaan en ik de green dus veiligheidshalve beter kon verlaten.

En zo geschiedde.

Het was weer mooi geweest.

Plato: de allegorie van de grot.

Afgelopen dinsdagavond stond de bijeenkomst in het filosofisch café bij Djoj voor een belangrijk deel in het teken van Plato en de allegorie van de grot.

Die grot ziet er zo uit:

Mocht je het verhaal erbij willen lezen, dan biedt Wikipedia daar de mogelijkheid voor.
Primair schetst Plato een langdurige ontwikkelingsweg die de koning/filosoof dient te gaan, alvorens hij in staat is om te kunnen regeren.
En zoals de filosoof Albert Wessendorp recent nog aanvulde: niet iedereen kan regeren. Het gaat erom dat ieder zich naar zijn / haar mogelijkheden ontwikkelt en op die plaats komt waar hij / zij zichzelf het best kan realiseren ( zelfrealisatie ).

Waarbij ik aanteken dat het UVW dit van Plato heeft overgenomen ( vermoedelijk onbewust ).

Als creatief therapeut die een sessie met Plato doet zie ik het volgende gebeuren:

Ik vraag: beste Plato schets eens met potlood en papier jouw innerlijke mensbeeld en zie:

daar is de grot: zijn grot. 

En tevens een universele grot. Iedereen heeft er een.

Plato's schetst geeft dit in al haar beperkingen weer. Deze beantwoord niet aan het ideaalbeeld van "De Schets", die zich ergens boven in het licht zou bevinden.

Plato's schets is een afspiegeling ervan.

De eerste associatie die ik krijg is er een van het menselijk lichaam. Beneden de buik ( onderbuikgevoel ? instinctief ), boven de kruin ( verlichting, inspiratie ).

Over het stuk ertussenin lopen de meningen uiteen.

Wat mij verder vanaf het eerste moment opvalt is dat er beneden sprake is van een soort van hel en boven een soort van hemel en de verbinding daartussen.

Een bekend beeld. Vooral ook in het Christendom.

 B.v. de Verrijzenis van Christus uit de dood.

En in de Hemelvaart van Christus en van Maria.
 

 Het beeld is ook terug te vinden in de Jacobsladder:

In de Divina Comedia van Dante. Dante wil naar zijn geliefde die in Hoger Sferen is, maar voor hij naar haar toe kan gaan moet hij eerst door de hel en het vagevuur. 

Boven wacht zijn beloning in het Licht: Beatrice, de 7 hemelen en nog veel meer.

Ook in de Joodse religie is de gang van beneden naar boven in beeld gebracht in de Kabbala: 

de Levensboom:

En daarmee beland ik dan bij systemen uit de meer Oosterse culturen, 
zoals de Kundalni-stroom:

En de leer van de Chakra's.

Eigenlijk ook een Jacobsladder.

Het gaat hierbij dan meer over verticale ( energie ) stroming.
Van grofstoffelijk naar fijnstoffelijk, van materie naar geest.
Of van trauma met bijbehorende problematiek naar kwaliteit en gezondheid.

De Italiaanse psychiater Roberto Assagioli ( tijdgenoot van Freud en Jung ) brengt psychologie en een spirituele weg samen in zijn Psychosynthese.

Hij ontwikkelt het zgn. Eimodel ( een model van de menselijke psyche ) waarbij sprake is van een lager, middelste en hoger onbewuste.

De grot van Plato is hier ook aanwezig.

De maatschappij van Plato is ook een hiërarchische: bovenaan de goedopgeleide koning en de filosofen. Daaronder de wachters en daaronder de rest ( in de voor hen meest geschikte positie ).

Een maatschappijbeeld dat wij nog altijd kennen.
En dan maar hopen dat het etisch besef aan de top ( de macht ) groot is.

Met dank aan dreamtime en al mijn mede-filosofen.